الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

465

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

ولى از آنجا كه يارى كردن يكديگر نبايد از مسير عدالت خارج شود ، و به انتقامجويى ، و كينه توزى ، و تجاوز از حد منتهى گردد ، در آيه بعد فورا آن را مشروط ساخته ، مىافزايد : توجه داشته باشيد « كيفر بدى مجازاتى همانند آن است » ( * ( وَجَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها ) * ) . مبادا به خاطر اينكه بعضى از دوستان شما مورد ستم واقع شده‌اند از حد بگذرانيد ، و خود مبدل به افراد ظالمى شويد ، به خصوص اينكه در جوامعى همچون جامعه عرب در آغاز اسلام احتمال تجاوز از حد به هنگام پاسخ گفتن به ظلم احتمال قابل توجهى بوده ، و مىبايست حساب يارى مظلوم از انتقامجويى جدا شود . البته كار ظالم بايد « سيئه » و بدى ناميده شود ، اما كيفر او مسلما « سيئه » نيست ، و اگر در آيه از آن تعبير به « سيئه » شده ، در واقع به خاطر قرينه مقابله است ، يا اينكه از ديدگاه ظالم كه مجازات مىشود « سيئه » مىباشد ، اين احتمال نيز وجود دارد كه تعبير از آن به « سيئه » به خاطر اين است كه مجازات آزار و ايذاء است و آزار و ايذاء ذاتا بد است ، هر چند به هنگام قصاص و كيفر ظالم كار خوبى محسوب مىشود . اين شبيه تعبيرى است كه در آيه 194 سوره بقره آمده است : فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْه بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّه : « هر كس به شما تعدى كند به مانند آن بر او تعدى كنيد ، و از خدا بپرهيزيد ( و زياده روى نكنيد ) . ولى به هر حال اين تعبير مىتواند مقدمه اى باشد براى دستور عفو كه در جمله بعد آمده ، گويى مىفرمايد : مجازات هر چه باشد يك نوع آزار است ، و اگر طرف پشيمان شده باشد شايسته عفو است . در اين گونه موارد عفو كنيد چرا كه « هر كس عفو و اصلاح كند اجر و